การวิจัยครั้งนี้มีความมุ่งหมายเพื่อศึกษา เปรียบเทียบ ศึกษาความสัมพันธ์ ศึกษาอำนาจพยากรณ์ และศึกษาแนวทางการพัฒนาการบริหารแบบมีส่วนร่วมที่ส่งผลต่อประสิทธิผลการบริหารงานวิชาการในโรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุดรธานี เขต 3 กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้ ได้แก่ ผู้บริหารสถานศึกษาและครูผู้สอน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุดรธานี เขต 3 ปีการศึกษา 2568 จำนวน 310 คน จำแนกเป็นกลุ่มผู้บริหารสถานศึกษา จำนวน 62 คน และครูผู้สอน จำนวน 248 คน จาก 62 โรงเรียน กำหนดขนาดของกลุ่มตัวอย่างโดยใช้ตารางของเครจซี่และมอร์แกน และใช้การสุ่มแบบหลายขั้นตอน เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลเป็นแบบสอบถามมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ ประกอบด้วย แบบสอบถามเกี่ยวกับการบริหารแบบมีส่วนร่วม มีค่าอำนาจจำแนกอยู่ 0.627 - 0.876 และค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.968 และแบบสอบถามเกี่ยวกับประสิทธิผลการบริหารงานวิชาการ ค่าอำนาจจำแนกอยู่ระหว่าง 0.644 - 0.880 และค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.977 สถิติที่ใช้ ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การทดสอบค่าที แบบกลุ่มตัวอย่างอิสระต่อกัน การทดสอบค่าเอฟโดยการวิเคราะห์ความแปรปรวนทางเดียว ค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์อย่างง่ายของเพียร์สัน และการวิเคราะห์การถดถอยพหุคูณแต่ละขั้นตอน และแบบสัมภาษณ์เพื่อหาแนวทางการพัฒนาการบริหารแบบมีส่วนร่วมที่ส่งผลต่อประสิทธิผลการบริหารงานวิชาการในโรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุดรธานี เขต 3 โดยการสัมภาษณ์ผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 10 คน แล้วทำการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1. การบริหารแบบมีส่วนร่วม โดยรวมอยู่ในระดับมาก 2. ประสิทธิผลการบริหารงานวิชาการ โดยรวมอยู่ในระดับมาก 3. การบริหารแบบมีส่วนร่วม จำแนกตามสถานภาพ การดำรงตำแหน่ง และขนาดโรงเรียน พบว่าโดยรวมไม่แตกต่างกัน 4. ประสิทธิผลการบริหารงานวิชาการ จำแนกตามสถานภาพการดำรงตำแหน่ง และขนาดโรงเรียน พบว่าโดยรวมไม่แตกต่างกัน 5. การบริหารแบบมีส่วนร่วมกับประสิทธิผลการบริหารงานวิชาการ พบว่าโดยรวมมีความสัมพันธ์กันในทิศทางบวก อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.01 โดยมีความสัมพันธ์กันสูง (rxtyt = 0.797) 6. การบริหารแบบมีส่วนร่วมที่สามารถพยากรณ์ประสิทธิผลการบริหารงานวิชาการโดยรวม ได้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.01 ได้แก่ ด้านการมีส่วนร่วมในการตั้งเป้าหมาย ด้านการมีอิสระในการปฏิบัติงาน ด้านการมีส่วนร่วมในการตัดสินใจ และด้านการไว้วางใจกัน โดยสามารถร่วมกันพยากรณ์ได้ร้อยละ 68.20 และมีความคลาดเคลื่อนมาตรฐานของการพยากรณ์ เท่ากับ 1.09166 7. แนวทางการพัฒนาการบริหารแบบมีส่วนร่วมที่ส่งผลต่อประสิทธิผลการบริหารงานวิชาการในโรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา มีจำนวน 4 ด้าน ได้แก่ 1) ด้านการ มีส่วนร่วมในการตั้งเป้าหมาย ผู้บริหารสถานศึกษาควรเปิดโอกาสให้ครู บุคลากร และผู้มีส่วนเกี่ยวข้องมีส่วนร่วมในการกำหนดเป้าหมายของสถานศึกษา 2) ด้านการมีอิสระในการปฏิบัติงาน ผู้บริหารสถานศึกษาควรมอบอำนาจและเปิดโอกาสให้ครูและบุคลากร มีอิสระในการตัดสินใจด้านการจัดการเรียนรู้และการดำเนินงานวิชาการตามบทบาทหน้าที่ ภายใต้เป้าหมายและมาตรฐานของสถานศึกษา 3) ด้านการมีส่วนร่วมในการตัดสินใจ ผู้บริหารสถานศึกษาควรเปิดโอกาสให้ครูและบุคลากรทุกฝ่ายมีส่วนร่วมในการตัดสินใจเกี่ยวกับการกำหนดนโยบาย เป้าหมาย และแนวทางพัฒนางานวิชาการของสถานศึกษา และ 4) ด้านการไว้วางใจกัน ผู้บริหารสถานศึกษาควรบริหารงานด้วยความโปร่งใส ยุติธรรม และตรวจสอบได้ เพื่อสร้างความเชื่อมั่นและความไว้วางใจให้แก่ครูและบุคลากรในสถานศึกษา
The purposes of this research were to examine, compare, and identify the relationship, determine the predictive power, and establish guidelines for developing participatory administration affecting the effectiveness of academic affairs administration in educational opportunity expansion schools under Udon Thani Primary Educational Service Area Office 3 (UDN - PESAO 3). The sample consisted of 310 participants, including 62 school administrators and 248 teachers from 62 schools under UDN - PESAO 3 during the 2025 academic year. The sample size was determined using Krejcie and Morgan’s table, and the participants were selected through multi - stage random sampling. The instrument for data collection included a five - point rating scale questionnaire-one assessing participatory administration and the other assessing the effectiveness of academic affairs administration, demonstrated discrimination indices ranging from 0.627 to 0.876 and from 0.644 to 0.880, respectively, with reliability coefficients of 0.968 and 0.977. The statistics for data analysis included percentage, mean, standard deviation, Independent Samples t - test, One - Way ANOVA, Pearson’s product - moment correlation coefficient, and Stepwise multiple regression analysis. In addition, interviews were conducted with ten scholars to obtain guidelines for developing participatory administration that affected the effectiveness of academic
affairs administration. The qualitative data were analyzed using content analysis.
The research findings were as follows:
1. The participatory administration was overall at a high level.
2. The effectiveness of academic affairs administration was overall at a high level.
3. The participatory administration, classified by positions and school sizes, showed no significant differences overall.
4. The effectiveness of academic affairs administration, classified by positions and school sizes, showed no significant differences overall.
5. The participatory administration and the effectiveness of academic affairs administration were highly positively correlated (rxtyt = 0.797) at the 0.01 level of significance.
6. The participatory administration variables that significantly predicted the overall effectiveness of academic affairs administration at the 0.01 level included participation in goal setting, work autonomy, participation in decision - making, and trust. Together, these variables accounted for 68.20%, with a standard error of estimate of 1.09166.
7. The proposed guidelines for developing participatory administration affecting the effectiveness of academic affairs administration consisted of four aspects: 1) Participation in Goal Setting: Providing opportunities for teachers, personnel, and stakeholders to participate in establishing school goals. 2) Work Autonomy: Delegating authority and encouraging teachers and personnel to exercise autonomy in decision -making regarding instructional management and academic affairs operations within the framework of the school's goals and standards. 3) Participation in Decision - Making: Encouraging teachers and personnel from all sectors in decisions concerning policies, goals, and guidelines for developing academic affairs. 4) Mutual Trust: Managing schools with transparency, fairness, and accountability to foster confidence and trust among teachers and personnel.
