การวิจัยครั้งนี้มีความมุ่งหมายเพื่อ 1) พัฒนาหลักสูตรเสริมเพื่อเสริมสร้างการคิดอย่างมีวิจารณญาณในการใช้สื่อสังคมออนไลน์ ด้วยกระบวนการแห่งศาสตร์พระราชา “เข้าใจ เข้าถึง พัฒนา” ร่วมกับการเรียนรู้แบบรวมพลัง สำหรับนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น 2) เปรียบเทียบการคิดอย่างมีวิจารณญาณในการใช้สื่อสังคมออนไลน์ของนักเรียนกลุ่มทดลอง ก่อนและหลังเรียนด้วยหลักสูตรเสริมที่พัฒนาขึ้น 3) เปรียบเทียบการคิดอย่างมีวิจารณญาณในการใช้สื่อสังคมออนไลน์ของนักเรียนระหว่างกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม และ 4) ศึกษาความคิดเห็นของนักเรียนที่เรียนด้วยหลักสูตรเสริมที่พัฒนาขึ้น การวิจัยในครั้งนี้ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเป็นการวิจัยและพัฒนา (Research and Development: R&D) แบ่งเป็น 4 ระยะ ได้แก่ 1) ศึกษาข้อมูลพื้นฐาน 2) ยกร่างหลักสูตร 3) ทดลองใช้หลักสูตร และ 4) ประเมินและปรับปรุงหลักสูตร กลุ่มตัวอย่างในขั้นทดลองใช้หลักสูตร เป็นนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น โรงเรียนมัธยมวาริชภูมิ สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสกลนคร ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2568 จำนวน 48 คน ซึ่งได้มาจากการสุ่มแบบแบ่งชั้น จำแนกเป็น 2 กลุ่ม คือ กลุ่มที่เรียนตามหลักสูตร (กลุ่มทดลอง) และกลุ่มที่ไม่ได้เรียนตามหลักสูตร (กลุ่มควบคุม) กลุ่มละ 24 คน เครื่องมือที่ใช้ในการทดลอง ประกอบด้วย หลักสูตรเสริม แผนการจัดการเรียนรู้ และแบบวัดการคิดอย่างมีวิจารณญาณในการใช้สื่อสังคมออนไลน์ สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การทดสอบค่าทีแบบกลุ่มไม่อิสระกัน (Dependent Samples t-test) และการวิเคราะห์ความแปรปรวนร่วมทางเดียว (One Way ANCOVA) ผลการวิจัยพบว่า 1. หลักสูตรเสริมที่พัฒนาขึ้น มี 8 องค์ประกอบ ได้แก่ 1) ที่มาและความสำคัญ 2) แนวคิดทฤษฎีพื้นฐาน 3) หลักการ 4) จุดมุ่งหมาย 5) โครงสร้างเนื้อหา 6) กระบวนการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ 7) สื่อการเรียนรู้ และ 8) การวัดและประเมินผล โดยที่โครงสร้างเนื้อหา มี 4 หน่วยการเรียนรู้ คือ หน่วยที่ 1 Facebook เล่นสนุก อย่างมีสติ หน่วยที่ 2 สนุกอย่างสร้างสรรค์ บน TikTok หน่วยที่ 3 Line ดีมีคุณค่า และหน่วยที่ 4 YouTube ปลอดภัยใส่ใจลิขสิทธิ์ ผลการประเมินความเหมาะสมของหลักสูตรเสริมที่พัฒนาขึ้น โดยผู้เชี่ยวชาญ พบว่า โดยรวมอยู่ในระดับมาก (x̄ = 4.43, S.D. = 0.33) 2. การคิดอย่างมีวิจารณญาณในการใช้สื่อสังคมออนไลน์ของนักเรียนกลุ่มทดลองหลังเรียนด้วยหลักสูตรเสริมที่พัฒนาขึ้น สูงกว่าคะแนนก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 3. การคิดอย่างมีวิจารณญาณในการใช้สื่อสังคมออนไลน์ของนักเรียนกลุ่มทดลองที่เรียนด้วยหลักสูตรเสริมที่พัฒนาขึ้น สูงกว่ากลุ่มควบคุมที่ไม่ได้เรียนด้วยหลักสูตรเสริมที่พัฒนาขึ้น อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 4. ความคิดเห็นของนักเรียนต่อการเรียนด้วยหลักสูตรเสริมที่พัฒนาขึ้นอยู่ในระดับมากที่สุด (x̄ = 4.57, S.D. = 0.40)
This research aimed: 1) to develop an enrichment curriculum to enhance lower secondary school students’ critical thinking in using social media based on The King’s Science “Understand, Access, Develop” integrated with collaborative learning; 2) to compare the control group students’ critical thinking in using social media before and after the intervention; 3) to compare such critical thinking between the experimental and control groups; and 4) to investigate the students’ opinions with learning through the developed enrichment curriculum. The research employed a Research and Development (R&D) methodology consisting of four phases: 1) analysis of fundamental information, 2) curriculum design, 3) curriculum implementation, and 4) curriculum evaluation and revision. The sample in the implementation phase comprised 48 lower secondary school students from Waritchaphum School under the Sakon Nakhon Secondary Educational Service Area Office, enrolled in the second semester of the 2025 academic year. Participants were obtained through stratified random sampling and assigned to two groups: an experimental group receiving the developed enrichment curriculum and a control group not receiving the intervention. Each group comprised 24 students. The research instruments included the developed enrichment curriculum, lesson plans, and a test of critical thinking in using social media. Data were analyzed using mean, standard deviation, Dependent Samples t-test, and one-way analysis of covariance (ANCOVA). The research findings were as follows: 1. The developed enrichment curriculum comprised eight components: 1) rationale and significance, 2) theoretical foundations, 3) principles, 4) objectives, 5) content structure, 6) learning activity management process, 7) instructional media, and 8) measurement and evaluation. The content structure included four instructional units: Unit 1 Enjoyable yet Mindful Use of Facebook, Unit 2 Creative Engagement on TikTok, Unit 3 Effective Use of the LINE Application, and Unit 4 Ethical Use of YouTube with Copyright Awareness. Expert evaluation indicated that the overall appropriateness of the developed curriculum was at a high level (x̄ = 4.43, S.D. = 0.33). 2. The experimental group’s critical thinking in using social media after the intervention was significantly higher than that before the intervention at the .01 level of significance. 3. The experimental group demonstrated significantly higher critical thinking in using social media than that of the control group at the .01 level of significance. 4. Students’ opinions of learning through the developed enrichment curriculum were at the highest level (x̄ = 4.57, S.D. = 0.40).
