การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยและพัฒนา (Research and Development: R & D) มีความมุ่งหมายเพื่อ 1) ศึกษาองค์ประกอบภาวะผู้นำทางวิชาการในยุคดิจิทัลของผู้บริหารโรงเรียน 2) ศึกษาความต้องการจำเป็นในการพัฒนาภาวะผู้นำทางวิชาการในยุคดิจิทัล 3) สร้างและพัฒนารูปแบบภาวะผู้นำทางวิชาการในยุคดิจิทัล และ 4) ศึกษาประสิทธิผลของรูปแบบการพัฒนาภาวะผู้นำทางวิชาการในยุคดิจิทัล วิธีดำเนินการ 4 ระยะ คือ ระยะที่ 1 ศึกษาองค์ประกอบจากการวิเคราะห์เอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้องร่วมกับการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ทรงคุณวุฒิใช้แบบสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้าง ระยะที่ 2 ศึกษาความต้องการจำเป็นในการพัฒนา โดยการวิจัยเชิงสำรวจกลุ่มตัวอย่างได้แก่ ผู้บริหารโรงเรียนประถมศึกษาในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ จำนวน 372 โดยการสุ่มแบบหลายขั้นตอน ใช้แบบสอบถามชนิดมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ ระยะที่ 3 การสร้างและพัฒนารูปแบบ ประกอบด้วย การร่างรูปแบบ ตรวจสอบร่างรูปแบบโดยผู้เชี่ยวชาญ การสร้างและยืนยันรูปแบบโดยผู้เชี่ยวชาญประเมินความถูกต้อง ความเหมาะสมความเป็นไปได้ และความเป็นประโยชน์ ระยะที่ 4 ศึกษาประสิทธิผลของรูปแบบโดยการทดลองใช้กับกลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้บริหารโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครพนม เขต 2 จำนวน 30 คน โดยความสมัครใจ สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ค่าความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน และค่าดัชนีความต้องการจำเป็น ผลการวิจัยพบว่า 1. องค์ประกอบของภาวะผู้นำทางวิชาการในยุคดิจิทัลของผู้บริหารโรงเรียน ประกอบด้วย 6 องค์ประกอบหลัก 25 องค์ประกอบย่อย 77 ตัวชี้วัด ได้แก่ ด้านวิสัยทัศน์ เป้าหมายและพันธกิจดิจิทัล ด้านการพัฒนาวิชาชีพครู ด้านการบริหารและการจัดการหลักสูตร ด้านความรู้และทักษะดิจิทัล ด้านการสร้างบรรยากาศและวัฒนธรรมการเรียนรู้ด้วยเทคโนโลยีดิจิทัล และด้านการนิเทศ กำกับ ติดตาม และประเมินผล 2. ความต้องการจำเป็นจากสูงสุดไปต่ำสุด ได้แก่ ด้านความรู้และทักษะดิจิทัล ด้านการมีวิสัยทัศน์ เป้าหมายและพันธกิจดิจิทัล ด้านการนิเทศ กำกับ ติดตาม และประเมินผล ด้านการสร้างบรรยากาศและวัฒนธรรมการเรียนรู้ด้วยเทคโนโลยีดิจิทัล ด้านการบริหารและการจัดการหลักสูตร และด้านการพัฒนาวิชาชีพครู ตามลำดับ 3. รูปแบบที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วย หลักการ วัตถุประสงค์ เนื้อหา กระบวนการพัฒนา และการวัดและประเมินผล ผลการประเมินความถูกต้อง ความเหมาะสม ความเป็นไปได้ และความเป็นประโยชน์ของรูปแบบการพัฒนาโดยภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด
4. ผลการศึกษาประสิทธิผลของรูปแบบ พบว่า 1) ภาวะผู้นำทางวิชาการในยุคดิจิทัลของผู้บริหารโรงเรียนหลังการอบรมเชิงปฏิบัติการสูงกว่าก่อนอบรมเชิงปฏิบัติการ มีค่าร้อยละความก้าวหน้า 26.00 2) ภาวะผู้นำทางวิชาการในยุคดิจิทัลของผู้บริหารโรงเรียนหลังการปฏิบัติจริงและสร้างประสบการณ์ในสถานศึกษามีการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง มีค่าร้อยละความก้าวหน้า 26.20
This research employed a Research and Development (R&D) approach with four objectives: 1) to investigate the components of academic leadership in the digital era among school administrators; 2) to assess the priority needs for developing academic leadership in the digital era; 3) to develop and validate a model for enhancing academic leadership in the digital era; and (4) to examine the effectiveness of the developed model. The research was conducted in four phases. Phase 1 focused on identifying the components of school administrators’ academic leadership in the digital era through a review and analysis of relevant literature and research, complemented by in-depth interviews with experts using a semi-structured interview form. Phase 2 examined priority development needs using a survey research design. The sample comprised 372 primary school administrators in Northeastern Thailand, selected through multistage sampling. Data were collected using a five - point rating scale questionnaire. Phase 3 focus on developing and validating the model, including model drafting, expert review, and model construction. The model was subsequently evaluated by experts in terms of accuracy, appropriateness, feasibility, and utility. Phase 4 examined the effectiveness of the model through its implementation with a voluntary sample of 30 school administrators under Nakhon Phanom Primary Educational Service Area Office 2. Data were analyzed using frequency, percentage, mean, standard deviation, and the Priority Needs Index (PNI).
The findings revealed that.
1. The academic leadership in the digital era among school administrators comprised six major components, 25 subcomponents, and 77 indicators, namely: digital vision; digital goals and mission; teacher professional development; curriculum management and administration; digital knowledge and skills; cultivation of a learning atmosphere and culture through digital technology; and supervision, monitoring, follow-up, and evaluation.
2. The priority needs, ranked from highest to lowest, were digital knowledge and skills; digital vision; digital goals and mission; supervision, monitoring, follow-up, and evaluation; cultivation of a learning atmosphere and culture through digital technology; curriculum management and administration; and teacher professional development, respectively.
3. The developed model consisted of principles, objectives, content, development processes, and measurement and evaluation processes. The overall evaluation of the developed model indicated the highest level of accuracy, appropriateness, feasibility, and utility.
4. Regarding the effectiveness of the developed model, the findings indicated that: 1) school administrators’ academic leadership in the digital era after the workshop was higher than before participation, with a percentage gain of 26.00%; and 2) following practical implementation and experiential learning in schools, their academic leadership in the digital era continued to improve, achieving a percentage gain of 26.20%.
