การวิจัยครั้งนี้มีความมุ่งหมายเพื่อศึกษา เปรียบเทียบ หาความสัมพันธ์ และหาแนวทางการพัฒนาการบริหารจัดการเชิงรุกของผู้บริหารสถานศึกษากับการสร้างวัฒนธรรมคุณภาพของสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสกลนคร เขต 2 กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ ผู้บริหารสถานศึกษา และครูผู้สอน ในสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสกลนคร เขต 2 ปีการศึกษา 2568 จำนวน 362 คน จำแนกเป็นผู้บริหารสถานศึกษา จำนวน 99 คน และครูผู้สอน จำนวน 263 คน จากโรงเรียน 99 โรงเรียน โดยกำหนดขนาดกลุ่มตัวอย่างจากตารางของเครซี่และมอร์แกน และใช้การสุ่มตัวอย่างแบบหลายขั้นตอน เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลเป็นแบบสอบถามเกี่ยวกับการบริหารจัดการเชิงรุกของผู้บริหารสถานศึกษา มีค่าอำนาจจำแนกอยู่ระหว่าง 0.730 - 0.916 และความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.980 และแบบสอบถามเกี่ยวกับการสร้างวัฒนธรรมคุณภาพของสถานศึกษา มีค่าอำนาจจำแนกอยู่ระหว่าง 0.708 - 0.965 และความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.991 สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูลคือ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การวิเคราะห์ทดสอบค่าที (t - test) ชนิด Independent Samples และ F - test ชนิดความแปรปรวนทางเดียว (One - Way ANOVA) ค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์อย่างง่ายของเพียร์สัน และแนวทางการพัฒนา ใช้การสัมภาษณ์ผู้ทรงคุณวุฒิแล้วทำการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1. การบริหารจัดการเชิงรุกของผู้บริหารสถานศึกษา โดยรวมอยู่ในระดับมาก 2. การสร้างวัฒนธรรมคุณภาพของสถานศึกษา โดยรวม อยู่ในระดับมาก 3. การบริหารจัดการเชิงรุกของผู้บริหาร จำแนกตามสถานภาพการดำรงตำแหน่ง พบว่า โดยรวม แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.01 และจำแนกตามขนาดของโรงเรียน โดยรวม แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 4. การสร้างวัฒนธรรมคุณภาพของสถานศึกษา จำแนกตามสถานภาพการดำรงตำแหน่ง พบว่า โดยรวม แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.01 และจำแนกตามขนาดของโรงเรียน พบว่า โดยรวม แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 5. การบริหารจัดการเชิงรุกของผู้บริหารสถานศึกษากับการสร้างวัฒนธรรมคุณภาพของสถานศึกษา โดยรวมมีความสัมพันธ์กันทางบวก โดยมีความสัมพันธ์กันสูงมาก อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.01 6. แนวทางการพัฒนาการบริหารจัดการเชิงรุกของผู้บริหารสถานศึกษาที่มีความสัมพันธ์ทางบวกกับการสร้างวัฒนธรรมคุณภาพของสถานศึกษา โดยมีความสัมพันธ์กันสูง จำนวน 5 ด้าน คือ 1) ด้านวิสัยทัศน์และการวางแผนเชิงกลยุทธ์ ผู้บริหารควรกำหนดวิสัยทัศน์และเป้าหมาย ให้ชัดเจน สอดคล้องกับบริบทของโรงเรียน ชุมชน และการเปลี่ยนแปลงในอนาคต 2) ด้านการมีบุคลิกภาพและการทำงานเชิงรุก ผู้บริหารควรเป็นแบบอย่างที่ดีด้านการแต่งกาย กิริยาท่าทาง การสื่อสาร และการควบคุมอารมณ์อย่างเหมาะสม 3) ด้านการสร้างนวัตกรรมเชิงสร้างสรรค์ ผู้บริหารควรส่งเสริมการคิดนอกกรอบ ให้ครูกล้าคิดริเริ่ม กล้าทดลองสิ่งใหม่ และเปลี่ยนความผิดพลาดเป็นโอกาสในการเรียนรู้ 4) ด้านการคิดวิเคราะห์และการจัดการปัญหา ผู้บริหารควรใช้ข้อมูลเป็นฐานและคิดเชิงระบบ โดยการวิเคราะห์ข้อมูลสารสนเทศและสัญญาณเตือนล่วงหน้าอย่างรอบด้าน เพื่อค้นหารากเหง้าที่แท้จริงของปัญหาก่อนการตัดสินใจ 5) ด้านการสื่อสารอย่างมีประสิทธิภาพ ผู้บริหารควรสื่อสารนโยบายชัดเจนเชิงบวก ถ่ายทอดเป้าหมายองค์กรด้วยถ้อยคำที่กระชับและเข้าใจง่าย
This research aimed to investigate, compare, examine the relationship, and propose guidelines for developing school administrators’ proactive management and quality culture in schools under Sakon Nakhon Primary Educational Service Area Office 2. The sample consisted of 362 participants, including 99 school administrators and 263 teachers from 99 schools under Sakon Nakhon Primary Educational Service Area Office 2, in the 2025 academic year. The sample size was determined based on Krejcie and Morgan’s table, and multi - stage random sampling was employed. The instruments for data collection were questionnaires assessing school administrators’ proactive management and quality culture creation in schools, with discrimination indices ranging from 0.730 to 0.916 and from 0.708 to 0.965, respectively, with the reliability coefficient of 0.980 and 0.991. Statistics employed for data analysis comprised percentage, mean, standard deviation, Independent Samples t - test, One - Way ANOVA, and Pearson’s product - moment correlation coefficient. The proposed guidelines were obtained through interviews with experts and analyzed using content analysis. The findings revealed that 1. Overall, the school administrators’ proactive management was at a high level. 2. Overall, the quality culture in schools was at a high level. 3. The overall school administrators’ proactive management differed significantly at the 0.01 level by positions but significant differences by school sizes at the 0.05 level. 4. Overall, a quality culture in schools, differences were found by positions at the 0.01 level but by school sizes at the 0.05 level. 5. Overall, school administrators’ proactive management and a quality culture in schools were positively correlated at a very high level at the 0.01 level of significance. 6. The proposed guidelines for developing school administrators’ proactive management positively correlated with quality culture in schools at a high level and included five aspects: 1) Vision and Strategic Planning: Administrators should establish clear visions and goals that are consistent with the context of the school, community, and future changes. 2) Personality and Proactive Work Performance: Administrators should serve as good role models in terms of attire, manners, communication, and appropriate emotional control. 3) Creative Innovation: Administrators should encourage out - of - the - box thinking, enabling teachers to initiate new ideas, experiment with innovations, and transform mistakes into learning opportunities. 4) Analytical Thinking and Problem Management: Administrators are expect to employ a data - based and systems - thinking approach, involving comprehensive analysis of information and early warning indicators to determine underlying causes prior to decision - making. 5) Effective Communication: Administrators should communicate policies positively and clearly, and convey organizational goals using concise and easily understandable language.
