การวิจัยครั้งนี้มีความมุ่งหมายเพื่อศึกษาสภาพปัจจุบัน สภาพที่พึงประสงค์ และแนวทางการพัฒนาการบริหารระบบนิเวศเพื่อการเรียนรู้ในโรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสกลนคร เขต 1 กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ ผู้บริหารสถานศึกษา และครูผู้สอน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสกลนคร เขต 1 ปีการศึกษา 2568 จำนวน 327 คน กำหนดขนาดของกลุ่มตัวอย่างโดยเปิดตารางของ เครจซี่และมอร์แกน เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลเป็นแบบสอบถามและแบบสัมภาษณ์ โดยแบบสอบถามสภาพปัจจุบันเกี่ยวกับการบริหารระบบนิเวศเพื่อการเรียนรู้ในโรงเรียน มีค่าอำนาจจำแนกอยู่ระหว่าง 0.633 - 0.863 และมีค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.985 และแบบสอบถามสภาพที่พึงประสงค์เกี่ยวกับการบริหารระบบนิเวศเพื่อการเรียนรู้ในโรงเรียน มีค่าอำนาจจำแนกอยู่ระหว่าง 0.559 - 0.840 และมีค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.986 สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูลคือ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การวิเคราะห์ค่าทีและการวิเคราะห์ความแปรปรวนทางเดียว และการคำนวณความต้องการจำเป็นใช้วิธี Modified Priority Needs Index (PNImodified) ผลการวิจัยพบว่า 1. สภาพปัจจุบันการบริหารระบบนิเวศเพื่อการเรียนรู้ในโรงเรียน โดยรวมอยู่ในระดับมากและสภาพที่พึงประสงค์ โดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด 2. สภาพปัจจุบันและสภาพที่พึงประสงค์การบริหารระบบนิเวศเพื่อการเรียนรู้ตามความคิดเห็นของผู้บริหารสถานศึกษา และครูผู้สอน จำแนกตามสถานภาพ การดำรงตำแหน่ง ลักษณะโรงเรียนที่เปิดสอน และประสบการณ์การทำงาน โดยรวมไม่แตกต่างกัน 3. ความต้องการจำเป็นของการบริหารระบบนิเวศเพื่อการเรียนรู้แต่ละด้านมีลำดับที่แตกต่างกัน เรียงลำดับความต้องการจำเป็นจากมากไปน้อย ได้แก่ ด้านการบริหารจัดการทรัพยากรการเรียนรู้ ด้านการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อการจัดการเรียนรู้ ด้านการสร้างวัฒนธรรมการเรียนรู้ ด้านการกำหนดยุทธศาสตร์การดำเนินการการจัดการเรียนรู้ที่ชัดเจน ด้านการออกแบบและจัดการเรียนรู้อย่างมีความหมาย ด้านการสร้างเครือข่ายความร่วมมือทางการเรียนรู้และการมีส่วนร่วมทางสังคม ในส่วนด้านที่อยู่อันดับสุดท้ายคือ ด้านการจัดทำหลักสูตรและกิจกรรมการเรียนรู้ใหม่ 4. แนวทางการพัฒนาการบริหารระบบนิเวศเพื่อการเรียนรู้ในโรงเรียนจากการศึกษาโรงเรียนที่มีความเป็นเลิศในด้านการบริหารระบบนิเวศเพื่อการเรียนรู้ สรุปได้ 7 ด้าน ดังนี้ 1) ด้านการบริหารจัดการทรัพยากรการเรียนรู้ ได้แก่ โรงเรียนควรมีการมุ่งเสริมสร้างสภาพแวดล้อมทางกายภาพและทางวัฒนธรรมที่กระตุ้นให้ผู้เรียนและบุคลากรแสวงหาความรู้อย่างมีเป้าหมาย 2) ด้านการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อการจัดการเรียนรู้ ได้แก่ โรงเรียนควรมีการพัฒนาการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อการจัดการเรียนรู้ให้มีความสมบูรณ์และยืดหยุ่นที่เหมาะสมต่อการออกแบบการจัดการเรียนรู้ให้มีคุณภาพ 3) ด้านการสร้างวัฒนธรรมทางการเรียนรู้ ได้แก่ โรงเรียนควรมีการส่งเสริมบรรยากาศแห่งการเรียนรู้ สนับสนุนการทำงานเป็นทีมและแลกเปลี่ยนความรู้ 4) ด้านการกำหนดยุทธศาสตร์การดำเนิน การการจัดการเรียนรู้ที่ชัดเจน ได้แก่ โรงเรียนควรมีการวางแผนเชิงระบบที่เชื่อมโยงการบริหารการจัดการเรียนรู้ และการนิเทศติดตามเข้าด้วยกัน ภายใต้กรอบคุณภาพ 5) ด้านการออกแบบและจัดการเรียนรู้อย่างมีความหมาย ได้แก่ โรงเรียนควรมีการมุ่งเน้นการจัดการเรียนรู้โดยใช้ห้องเรียนเป็นฐานภายใต้วงจรคุณภาพ 6) ด้านการสร้างเครือข่ายการเรียนรู้และความมีส่วนร่วมทางสังคม ได้แก่ โรงเรียนควรมีการสร้างเครือข่ายการเรียนรู้และความมีส่วนร่วมทางสังคมมีจุดร่วมสำคัญ เปิดโอกาสให้ผู้บริหารสถานศึกษา ครูผู้สอน บุคลากร ผู้ปกครอง ชุมชน และเครือข่ายภายนอกเข้ามามีส่วนร่วมอย่างเป็นระบบ และ 7) ด้านการจัดทำหลักสูตรและกิจกรรมการเรียนรู้ใหม่ ได้แก่ โรงเรียนควรมีการบูรณาการการบริหารการจัดการเรียนรู้ให้เป็นระบบเดียวกันโดยเน้นการมีส่วนร่วม
This research aimed to examine current and desirable conditions, and guidelines for the administrative development of learning ecosystems in schools under Sakon Nakhon Primary Educational Service Area Office 1. The sample consisted of 327 participants, including school administrators and teachers working under Sakon Nakhon Primary Educational Service Area Office 1 in the 2025 academic year. The sample size was determined through the Krejcie and Morgan table. The research instruments for data collection comprised questionnaires and interviews forms. The questionnaires assessing current and desired conditions of the administrative development of learning ecosystems in schools demonstrated discriminative power values ranging from 0.633 to 0.863, and from 0.559 to 0.840, respectively. The reliability coefficients were 0.985 for the current condition scale and 0.986 for the desired condition scale. The statistics used for data analysis included percentage, mean, standard deviation, t - test, One - Way ANOVA, and the Modified Priority Needs Index (PNImodified). The results showed that: 1. The current condition of the administrative development of learning ecosystems in schools was, overall, at a high level, while the desired condition was, overall, at the highest level. 2. The current and desirable conditions of the administrative development of learning ecosystems in schools, as classified by participants’ positions, types of school program provision, and work experience, showed no significant differences overall. 3. The priority needs for the administrative development of learning ecosystems in schools varied across dimensions. Ranked from the highest to lowest priority, learning resource management was identified as the most critical need, followed by the integration of digital technology in learning management, the development of a learning culture, the formulation of clear instructional management strategies, meaningful learning design and management, and the establishment of learning networks and social participation. The lowest priority need was curriculum development and the creation of new learning activities. 4. The guidelines for the administrative development of learning ecosystems in schools, derived from the examination of best practices, encompassed seven aspects: 1) Learning Resource Management, schools should enhance both physical and cultural learning environments to foster purposeful knowledge acquisition; 2) Integration of Digital Technology for Learning Management, schools should promote the comprehensive and flexible use of digital technologies to support high-quality learning management; 3) Development of Learning Culture, schools should promote a positive learning culture that supports teamwork and knowledge sharing; 4) Formulation of Clear Instructional Management Strategies, schools should implement systematic strategic planning that integrates instructional management and supervision within a quality framework; 5) Meaningful Learning Design and Management, schools should emphasize classroom-based learning management aligned with the quality cycle;6) Establishment of Learning Networks and Social Participation, schools should establish systematic learning networks and social participation among administrators, teachers, staff, parents, communities, and external partners; and 7) Curriculum Development and the Creation of New Learning Activities, schools should integrate curriculum development and learning activities through participatory and systematic management approaches.
