การศึกษาวิจัยในครั้งนี้มีความมุ่งหมายเพื่อศึกษา เปรียบเทียบ และหาแนวทางพัฒนาทักษะดิจิทัลในการปฏิบัติงานของครูในศตวรรษที่ 21 สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครพนม เขต 1 กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ผู้บริหารสถานศึกษา และครูผู้สอน ปีการศึกษา 2568 จำนวน 348 คน ใช้วิธีการสุ่มกลุ่มแบบหลายขั้นตอนเครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลเป็นแบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์ และ แบบสังเกต แบบสอบถามเกี่ยวกับสภาพปัจจุบันมีค่าอำนาจจำแนกอยู่ระหว่าง 0.275 - 0.760 และมีค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.932 และแบบสอบถามเกี่ยวกับสภาพที่พึงประสงค์มีค่าอำนาจจำแนกอยู่ระหว่าง 0.587-0.760 และมีค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.980 สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูลคือ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ทดสอบสมมติฐานโดยใช้สถิติการทดสอบค่าสถิติที การวิเคราะห์ความแปรปรวนทางเดียว ใช้สถิติทดสอบ และการคำนวณระดับความต้องการจำเป็นใช้วิธี Modified Priority Needs Index (PNImodified) โดยใช้สูตร PNImodified = (I-D)/ D ผลการวิจัยพบว่า 1. สภาพปัจจุบันทักษะดิจิทัลในการปฏิบัติงานของครูในศตวรรษที่ 21 โดยรวม อยู่ในระดับปานกลาง และสภาพที่พึงประสงค์โดยรวม อยู่ในระดับมากที่สุด 2. สภาพปัจจุบันและสภาพที่พึงประสงค์ทักษะดิจิทัลในการปฏิบัติงานของครูในศตวรรษที่ 21 จำแนกตามสถานภาพการดำรงตำแหน่ง และจำแนกตามลักษณะโรงเรียนที่เปิดสอน โดยรวมไม่แตกต่างกัน ส่วนจำแนกตามประสบการณ์การทำงาน โดยรวมแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 และ .05 ตามลำดับ 3. ความต้องการจำเป็นของทักษะดิจิทัลในการปฏิบัติงานของครูในศตวรรษที่ 21 พบว่า ทักษะการสื่อสารดิจิทัล มีความต้องการจำเป็นมากที่สุดโดยเรียงลำดับความสำคัญของความต้องการจำเป็นจากมากไปหาน้อย ดังนี้ 1) ทักษะการสื่อสารด้วยดิจิทัล 2) ทักษะการใช้ดิจิทัลเพื่อการเรียนรู้ 3) ทักษะการเข้าถึงดิจิทัล 4) ทักษะด้านความปลอดภัยและจริยธรรมดิจิทัล 5) ทักษะการใช้งานคอมพิวเตอร์และอุปกรณ์ และ 6) ทักษะการผลิตสื่อดิจิทัลเพื่อใช้ในการจัดการเรียนรู้ 4. การศึกษากรณีศึกษาครูที่มีความเป็นเลิศในด้านทักษะดิจิทัลในการปฏิบัติงานในศตวรรษที่ 21 (Best Practice) จำนวน 2 คน พบว่า ครูทั้ง 2 คน แสดงออกถึงการมีทักษะดิจิทัลในการปฏิบัติงานในศตวรรษที่ 21 เด่นชัด จนเป็นที่ประจักษ์แก่บุคคลที่เกี่ยวข้อง คือผู้บริหารสถานศึกษา และเพื่อนครู 5. แนวทางการพัฒนาทักษะดิจิทัลในการปฏิบัติงานของครูในศตวรรษที่ 21 ทั้งหมด 6 ทักษะ ดังนี้ 1) ทักษะการสื่อสารด้วยดิจิทัล ครูควรพัฒนาตนเองอย่างต่อเนื่องผ่านการฝึกฝนและใช้สื่อดิจิทัลได้อย่างมีประสิทธิภาพ 2) ทักษะการใช้ดิจิทัลเพื่อการเรียนรู้ ครูควรพัฒนาตนเองด้วยการเรียนรู้ ฝึกปฏิบัติเครื่องมือดิจิทัลให้ครูมีความชำนาญ 3) ทักษะการเข้าถึงดิจิทัล ครูควรพัฒนาตนเองผ่านการใช้เครื่องมือพื้นฐาน 4) ทักษะด้านความปลอดภัยและจริยธรรมดิจิทัล ครูควรตระหนักและพัฒนาความรู้ด้านความปลอดภัยไซเบอร์ สิทธิส่วนบุคคล และการใช้สื่อดิจิทัลอย่างถูกต้องตามกฎหมาย 5) ทักษะการใช้งานคอมพิวเตอร์และอุปกรณ์ ครูควรฝึกใช้คอมพิวเตอร์ โปรแกรมสำนักงานและอุปกรณ์พื้นฐานเพื่อออกแบบสื่อการเรียนการสอน และ 6) ทักษะการผลิตสื่อดิจิทัลเพื่อใช้ในการจัดการเรียนรู้ ครูควรอบรมและฝึกทักษะด้านการผลิตสื่อดิจิทัลอย่างมีประสิทธิภาพ
The purposes of this research were to investigate, compare, and establish guidelines for developing teachers’ digital skills for professional practice, under Nakhon Phanom Primary Educational Service Area Office 1. The sample, selected through a multi-stage random sampling, comprised 348 participants, including school administrators and teachers in the 2025 academic year. Research instruments for data collection were questionnaires, interview forms, and observation forms. The questionnaires assessing both current and desired conditions showed discriminative power values ranging from 0.275 to 0.760, and from 0.587 to 0.760, respectively, with the reliability of 0.932 and 0.980. Statistics for data analysis included percentage, mean, and standard deviation. The hypotheses were tested using t-test, One-Way ANOVA, and the Modified Priority Needs Index (PNImodified), applying the formula PNImodified = (I − D) / D. The findings were as follows: 1. The current conditions on digital skills for professional practice of teachers in the 21st Century were overall at a moderate level, while the overall desired conditions were rated at the highest level. 2. The current and desired conditions of digital skills for professional practice of teachers in the 21st Century did not differ significantly when classified by participants’ positions and school types. However, significant overall differences were found by years of work experience at the 0.01 level and 0.05 level, respectively. 3. The needs assessment of digital skills for professional practice of teachers in the 21st Century, ranked from highest to lowest priority, identified the following aspects: 1) Digital communication skills, 2) Skills in using digital technologies for learning, 3) Digital access skills, 4) Digital safety and ethics, 5) Skills in using computers and devices, and 6) Digital media production skills for learning management. 4. The case study of two teachers demonstrating excellence in digital skills for professional practice in the 21st Century revealed their outstanding competencies, clearly recognized by school administrators and colleagues. 5. The proposed guidelines for developing digital skills for professional practice of teachers in the 21st Century comprise six skills: 1) Digital communication skills, teachers should continually improve their professional development through training and effective use of digital media; 2) Skills in using digital technologies for learning, teachers should engage in ongoing learning and practice to achieve proficiency in digital tools; 3) Digital access skills, teachers should develop their skills by effectively using basic digital tools; 4) Digital safety and ethics skills, teachers should be aware of and develop knowledge related to cybersecurity, personnel data privacy, and the legal use of digital media; 5) Skills in using computers and devices, teachers should use computers, office software, and basic digital devices to design instructional materials; and 6) Digital media production skills for learning management, teachers should be trained and practice to produce digital instructional media effectively.
