การวิจัยเชิงพรรณนาแบบภาคตัดขวางครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาการรับรู้และการปฏิบัติตามมาตรการป้องกันโรคไข้เลือดออก และ 2) ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างการรับรู้กับการปฏิบัติตามมาตรการของหัวหน้าครัวเรือนในตำบลวาริชภูมิ อำเภอวาริชภูมิ จังหวัดสกลนคร กลุ่มตัวอย่างคือ หัวหน้าครัวเรือนจำนวน 356 คน ซึ่งได้มาจากการสุ่มอย่างง่าย เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสอบถาม ที่ตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหาโดยผู้ทรงคุณวุฒิ 3 ท่าน และตรวจสอบค่าความเชื่อมั่นด้วยสัมประสิทธิ์แอลฟาของครอนบาค วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และหาความสัมพันธ์ด้วยสถิติเชิงอนุมาน ได้แก่ สถิติสหสัมพันธ์ของสเปียร์แมน ผลการวิจัย พบว่า 1. การรับรู้เกี่ยวกับโรคไข้เลือดออกของกลุ่มตัวอย่างโดยรวมอยู่ในระดับสูง (x̄=3.63, S.D.= 0.37) เมื่อจำแนกการรับรู้เป็นรายด้าน พบว่า การรับรู้โอกาสเสี่ยง (x̄ = 3.59, S.D.=0.46) การรับรู้ความรุนแรงของโรค (x̄ = 3.57, S.D.=0.45) การรับรู้ประโยชน์ของการป้องกัน (x̄= 3.53, S.D.=0.42) และการรับรู้ความสามารถของตนเองในการป้องกันโรค (x̄=3.67, S.D.=0.49) อยู่ในระดับสูง ส่วนการรับรู้อุปสรรคเกี่ยวกับการป้องกันโรคอยู่ในระดับปานกลาง (x̄ =2.97, S.D.=0.62) และการปฏิบัติตามมาตรการป้องกันโรคไข้เลือดออกของกลุ่มตัวอย่างโดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง (x̄= 1.98, S.D.=0.60) 2. การรับรู้เกี่ยวกับการโรคไข้เลือดออกมีความสัมพันธ์ทางบวกกับการปฏิบัติตามมาตรการป้องกันโรคไข้เลือดออกอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (rs=0.708, p < 0.001) โดยพบว่าการรับรู้โอกาสเสี่ยงมีความสัมพันธ์เชิงบวกอยู่ในระดับสูง (rs = 0.673, p < 0.001) การรับรู้ความรุนแรงของโรคมีความสัมพันธ์เชิงบวกอยู่ในระดับสูง (rs = 0.674, p < 0.001) การรับรู้ประโยชน์ของการป้องกันมีความสัมพันธ์เชิงบวกอยู่ในระดับสูง (rs = 0.624, p < 0.001) และการรับรู้ความ สามารถของตนเองมีความสัมพันธ์เชิงบวกอยู่ในระดับสูง (rs = 0.570, p < 0.001) และการรับรู้อุปสรรคมีความสัมพันธ์ในระดับปานกลาง (rs = 0.357, p < 0.001) ผลการวิจัยสะท้อนให้เห็นถึงบทบาทสำคัญของหัวหน้าครัวเรือนในการป้องกันโรคไข้เลือดออก หน่วยงานในพื้นที่ควรมีการส่งเสริมให้หัวหน้าครัวเรือนรับรู้บทบาทเพื่อปฏิบัติตามมาตรการป้องกันโรคไข้เลือดออกต่อไป
This cross-sectional research aimed to study 1) the perception and preventive practices regarding dengue hemorrhagic fever, and 2) to examine the relationship between perception and preventive practices among household heads in Waritchaphum Subdistrict, Waritchaphum District, Sakon Nakhon Province. The sample consisted of 356 household heads selected through simple random sampling. Data were collected using a questionnaire. The content validity was verified by three experts and reliability was conducted for Cronbach’s alpha coefficient. Data were analyzed using descriptive statistics including frequency, percentage, mean, and standard deviation. The inferential statistics were applied using Spearman’s Rank Correlation Coefficient. The results showed that: 1. The overall perception of dengue hemorrhagic fever of the samples was at a high level (x̄ = 3.63, S.D. = 0.37). Specifically, perceived susceptibility (x̄ = 3.59, S.D. = 0.46), perceived severity (x̄ = 3.57, S.D. = 0.45), perceived benefits (x̄ = 3.53, S.D. = 0.42), and perceived self-efficacy (x̄ = 3.67, S.D. = 0.49) were all at high levels, while perceived barriers were at a moderate level (x̄ = 2.97, S.D. = 0.62). Preventive practices of the samples were at a moderate level (x̄ = 1.98, S.D. = 0.60). 2. The overall perception of dengue hemorrhagic fever had a statistically significant positive correlation with preventive practices (rs=0.708, p < 0.001). Perceived susceptibility (rs =0.673, p < 0.001), perceived severity (rs =0.674, p < 0.001), perceived benefits (rs =0.624, p < 0.001), and perceived self-efficacy (rs =0.570, p < 0.001) revealed high level of correlation, while perceived barriers showed a moderate level of correlation (rs = 0.357, p < 0.001). The findings reflect the important role of household heads in the prevention of dengue hemorrhagic fever. Local agencies should promote the role perception of household heads to support dengue prevention.
