การวิจัยเชิงวิเคราะห์แบบภาคตัดขวางนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) ระดับพฤติกรรมการใช้ยาสมเหตุผล 2) ระดับความรอบรู้ด้านการใช้ยาเบาหวาน และ 3) ปัจจัยที่ส่งผลต่อพฤติกรรมการใช้ยาสมเหตุผลในผู้ป่วยเบาหวานสูงอายุ ในอำเภอเมืองสกลนคร จังหวัดสกลนคร กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ผู้ป่วยเบาหวานสูงอายุ 322 คน ที่สุ่มแบบแบ่งชั้นภูมิตามหน่วยบริการปฐมภูมิ เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บข้อมูลเป็นแบบสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้างเกี่ยวกับข้อมูลทั่วไปและภาวะสุขภาพ ความสามารถในการรู้คิดรู้จำ ความรู้เกี่ยวกับโรคเบาหวาน ความรอบรู้ด้านการใช้ยาเบาหวาน การได้รับแรงสนับสนุนทางสังคม และพฤติกรรมการใช้ยาสมเหตุผลแบบสัมภาษณ์นี้ได้ตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหาด้วยผู้เชี่ยวชาญ 3 คน และมีค่าความเชื่อมั่นของแต่ละตัวแปรอยู่ในช่วง 0.70-0.85 การวิเคราะห์ข้อมูลใช้สถิติพรรณนาเพื่อบรรยายข้อมูลและใช้สถิติไควสแควร์เพื่อทดสอบความสัมพันธ์ระหว่างตัวแปร
ผลการศึกษา และบทสรุป
1. กลุ่มตัวอย่างร้อยละ 48.1 มีพฤติกรรมการใช้ยาเบาหวานอยู่ในระดับสูง
2. กลุ่มตัวอย่างร้อยละ 65.2 มีความรอบรู้ด้านการใช้ยาเบาหวานในระดับต่ำ
3. ปัจจัยที่ส่งผลต่อพฤติกรรมการใช้ยาสมเหตุผลของผู้ป่วยเบาหวานสูงอายุอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 ประกอบด้วย ปัญหาสายตาและการมองเห็น (p = 0.029) ความสามารถในการรู้คิดรู้จำ (p < 0.001) ความรู้เกี่ยวกับโรคเบาหวาน (p = 0.012) ความรอบรู้ด้านการใช้ยาเบาหวาน (p < 0.001) และการได้รับแรงสนับสนุนทางสังคม (p < 0.001)
This cross-sectional analytical study aimed to examine 1) the level of rational drug use behavior, 2) the level of medication literacy regarding diabetes, and 3) the factors influencing rational drug use behavior among elderly diabetic patients in Mueang District, Sakon Nakhon Province. A total of 322 elderly diabetic patients were selected through stratified random sampling from primary healthcare units. The research instrument was a structured interview form covering general characteristics and health status, cognitive function, knowledge of diabetes, medication literacy, social support, and rational drug use behavior. The interview was validated for content by three experts. The reliability coefficients for each variable ranged from 0.70 to 0.85. Descriptive statistics were used to analyze the data. Chi-square test was employed to examine the associations between variables.
Results were as follows:
1) 48.1% of the samples revealed a high level of rational drug use behavior.
2) 65.2% of the samples revealed a low level of medication literacy regarding diabetes.
3) The factors that significantly influence the rational drug use of elderly diabetic patients at 0.05 included vision and eyesight problems (p = 0.029), cognitive ability (p < 0.001), knowledge about diabetes (p = 0.012), medication literacy (p < 0.001) and perceived social support (p < 0.001).
