การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาตัวบ่งชี้สมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครู การวิจัยเป็นแบบผสานวิธี การดำเนินการวิจัยแบ่งออกเป็น 4 ระยะ ประกอบด้วย ระยะที่ 1 การศึกษาองค์ประกอบสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครู โดยวิเคราะห์เอกสารและงานวิจัย การสัมภาษณ์ผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 5 คน และประเมินความเหมาะสมขององค์ประกอบโดยผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 5 คน ระยะที่ 2 การพัฒนาตัวบ่งชี้สมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครู ดำเนินการโดยพัฒนาตัวบ่งชี้และประเมินความเหมาะสมของตัวบ่งชี้สมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครู โดยผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 7 คน ระยะที่ 3 การตรวจสอบความสอดคล้องของโมเดลโครงสร้างกับข้อมูลเชิงประจักษ์ ดำเนินการโดยเก็บรวบรวมข้อมูลจากผู้บริหารและครูในโรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ปีการศึกษา 2568 จำนวน 500 คน ซึ่งได้มาจากการสุ่มแบบหลายขั้นตอน เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บข้อมูลเป็นแบบสอบถามชนิดมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ โดยมีค่าดัชนีความสอดคล้อง ระหว่าง 0.80-1.00 ค่าอำนาจจำแนกระหว่าง 0.271- 0.725 และค่าความเชื่อมั่น 0.946 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยัน และระยะที่ 4 การสร้างคู่มือการใช้ตัวบ่งชี้สมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครู โดยให้ผู้เชี่ยวชาญ จำนวน 5 คน ประเมินความเหมาะสมของครู่มือ เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลเป็นแบบสอบถามมาตราส่วนประเมินค่า 5 ระดับ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ค่าเฉลี่ยและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ผลการวิจัยพบว่า 1. องค์ประกอบสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครูมี 4 องค์ประกอบ ได้แก่ 1) การออกแบบการเรียนรู้เพื่อให้ผู้เรียนมีส่วนร่วม 2) การจัดกิจกรรมการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ 3) การใช้และพัฒนาสื่อนวัตกรรมเทคโนโลยีเพื่อกระตุ้นการเรียนรู้ของผู้เรียน 4) การวัดและประเมินผลการเรียนรู้เพื่อพัฒนาผู้เรียน 2. ตัวบ่งชี้สมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครูในโรงเรียน พบว่า มี 12 องค์ประกอบย่อย 72 ตัวบ่งชี้ จำแนกเป็นการออกแบบการเรียนรู้เพื่อให้ผู้เรียนมีส่วนร่วม จำนวน 18 ตัวบ่งชี้ การจัดกิจกรรมการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ จำนวน 18 ตัวบ่งชี้ การใช้และพัฒนาสื่อนวัตกรรมเทคโนโลยีเพื่อกระตุ้นการเรียนรู้ของผู้เรียน จำนวน 18ตัวบ่งชี้ และการวัดและประเมินผลการเรียนรู้เพื่อพัฒนาผู้เรียน จำนวน 18 ตัวบ่งชี้ ค่าเฉลี่ยโดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด โดยการใช้และพัฒนาสื่อนวัตกรรมเทคโนโลยีเพื่อกระตุ้นการเรียนรู้ของผู้เรียน มีค่าน้ำหนักองค์ประกอบมาตรฐานสูงสุด 3. ผลการตรวจสอบความสอดคล้องของโมเดลโครงสร้างตัวบ่งชี้สมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครู พบว่า มีความสอดคล้องกับข้อมูลเชิงประจักษ์ (Chi-Square = 25.43, P-value = .65, df = 29, GFI = 0.92, AGFI = 0.97 RMSEA = 0.00) 4. คู่มือการใช้ตัวบ่งชี้สมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครู มีความเหมาะสมอยู่ในระดับมาก
This study aimed to develop the indicators of active learning management competency of teachers. The study employed a mixed methods approach and was conducted in four phases. Phase 1 involved the identification of the components of active learning management competencies through document analysis and intensive literature review, five experts’ interview and another group of five experts’ evaluation of propriety of the components. Phase 2 focused on developing the active learning management competency indicators by creating and evaluating the propriety of the indicators by seven experts, Phase 3 validated the goodness of fit of the structural model with empirical data using a survey of 500 school administrators and teachers in primary schools under the Office of the Basic Education Commission (OBEC) in the Northeastern region, academic year 2025. The participants were selected using multi-stage random sampling. The instrument was a 5-level rating scale questionnaire, which indicated content validity ranged from 0.80 to 1.00, discrimination power index ranged between 0.271 and 0.725, and reliability index was at 0.946. the collected data were analyzed using confirmatory factor analysis. Phase 4 involved a user manual composition. Five experts evaluated the propriety of the manual using a 5-level rating scale questionnaire.The data were analyzed for mean and standard deviation. The findings were as follows. 1. The components of teachers’ active learning management competencies comprised 1) Designing learning for student participation, 2) Organizing student-centered learning activities, 3) Using and developing technological innovations to stimulate student learning, 4) Assessing and evaluating learning to enhance student development. 2. The teachers’ active learning management competency indicators comprised 12 sub-components and 72 indicators that revealed 18 indicators for Designing learning for student participation, 18 indicators for Organizing student-centered learning activities, 18 indicators for Using and developing technological innovations to stimulate student learning, and 18 indicators for Assessing and evaluating learning to enhance student development. The results showed the highest level of propriety, which the Using and developing technological innovations to stimulate student learning obtained the highest standardized factor loading. 3. The structural model of the indicators congruent with empirical data (Chi-Square = 25.43, P-value = .65, df = 29, GFI = 0.92, AGFI = 0.97, RMSEA = 0.00). 4. The user manual for the indicators implementation was rated at the highest level of propriety.
