การวิจัยครั้งนี้มีความมุ่งหมายเพื่อ 1) ศึกษาระดับและความสัมพันธ์ของสภาพการดำเนินงาน ปัญหา และความต้องการพัฒนาระบบการบำบัดฟื้นฟูผู้ป่วยยาเสพติดแบบสมัครใจของโรงพยาบาลในเขตสุขภาพที่ 8 2) ศึกษาปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการพัฒนาประสิทธิผลระบบการบำบัดฟื้นฟูผู้ป่วยยาเสพติดแบบสมัครใจของโรงพยาบาลในเขตสุขภาพที่ 8 และ 3) สร้างและยืนยันข้อเสนอเชิงนโยบายการพัฒนาประสิทธิผลระบบการบำบัดฟื้นฟูผู้ป่วยยาเสพติดแบบสมัครใจของโรงพยาบาลในเขตสุขภาพที่ 8 เป็นการวิจัยผสมผสาน โดยการวิจัยเชิงปริมาณ มีประชากรคือผู้ปฏิบัติงานในคลินิกยาเสพติดของโรงพยาบาล 88 แห่งในเขตสุขภาพที่ 8 จำนวน 176 คน คำนวณกลุ่มตัวอย่างโดยใช้สูตรยามาเน่ได้จำนวน 122 คนเครื่องมือที่ใช้เป็นแบบสอบถามแบบประมาณค่า 5 ระดับ ใช้สถิติความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยัน สัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์การวิเคราะห์การถดถอยพหุคูณ สำหรับการวิจัยเชิงคุณภาพ กลุ่มเป้าหมายเป็นตัวแทนผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับการบำบัดฟื้นฟูผู้ป่วยยาเสพติดแบบสมัครใจจากภาคส่วนต่าง ๆ ในเขตสุขภาพที่ 8 จำนวน 12 คน เก็บข้อมูลโดยการใช้การสนทนากลุ่มแบบออนไลน์ และทำการวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า
1. สภาพการดำเนินงานระบบการบำบัดฟื้นฟูผู้ป่วยยาเสพติดแบบสมัครใจของโรงพยาบาลในเขตสุขภาพที่ 8 โดยภาพรวมจัดอยู่ในระดับดี โดยมีการปฏิบัติระดับดีมากในด้านระบบบริการ ส่วนด้านอื่น ๆ มีการปฏิบัติในระดับดี โดยมีปัญหาสูงสุดในด้านกำลังคนด้านสุขภาพ รองลงมาคือด้านงบประมาณ และด้านระบบบริการ ตามลำดับ โดยระบบนี้มีความต้องการพัฒนาด้านธรรมาภิบาลและการมีส่วนร่วมสูงที่สุด รองลงมาคือด้านกำลัง กำลังคนด้านสุขภาพ และด้านยาและเวชภัณฑ์ที่ไม่ใช่ยา ตามลำดับ ซึ่งสภาพการดำเนินงาน ปัญหา และความต้องการพัฒนาระบบ มีความสัมพันธ์กันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01
2. ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อประสิทธิผลระบบการบำบัดฟื้นฟูผู้ป่วยยาเสพติดแบบสมัครใจของโรงพยาบาลในเขตสุขภาพที่ 8 อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 ประกอบด้วย การบริหารงบประมาณ การมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่าย การจัดการเทคโนโลยีสารสนเทศ วัฒนธรรมองค์กร และการบริหารทรัพยากรมนุษย์ โดยสามารถร่วมกันพยากรณ์ประสิทธิผลได้ร้อยละ 91.70 (R2= .917)
3. ข้อเสนอเชิงนโยบายการพัฒนาประสิทธิผลระบบการบำบัดฟื้นฟูผู้ป่วยยาเสพติดแบบสมัครใจของโรงพยาบาลในเขตสุขภาพที่ 8 มี 5 แนวทาง ประกอบด้วย การบริหารงบประมาณ การมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่าย การจัดการเทคโนโลยีสารสนเทศการสร้างวัฒนธรรมองค์กร และการบริหารทรัพยากรมนุษย์ โดยมุ่งเน้นการพัฒนาประสิทธิภาพการบริหารงบประมาณให้มีความโปร่งใสตรวจสอบได้ เกิดความคุ้มค่าสูงสุดสร้างความเข้มแข็งของภาคีเครือข่ายในการป้องกัน บำบัด และฟื้นฟูผู้ป่วยยาเสพติดแบบสมัครใจในชุมชน การพัฒนาระบบฐานข้อมูลครอบคลุมและมีประสิทธิภาพสำหรับการติดตามและประเมินผลการบำบัดฟื้นฟูผู้ป่วยยาเสพติดแบบสมัครใจ สร้างวัฒนธรรมองค์กรที่เอื้อต่อการบำบัดฟื้นฟูผู้ป่วยยาเสพติดแบบสมัครใจอย่างมีประสิทธิภาพ และพัฒนาระบบการบริหารทรัพยากรมนุษย์ที่สนับสนุนการบำบัดฟื้นฟูผู้ป่วยยาเสพติดแบบสมัครใจอย่างมีประสิทธิภาพ
The objectives of this research were the following: 1) To study the level and correlation among the operational condition, problems of, and needs for developing the voluntary treatment and rehabilitation system for drug addiction of the hospitals in the Health Region 8, 2) To investigate the factors which influenced on the effectiveness of the voluntary treatment and rehabilitation system for drug addiction of the hospitals in the Health Region 8, and 3) To create and validate the policy proposals for developing the effectiveness of the voluntary treatment and rehabilitation system for drug addiction of the hospitals in the Health Region 8. A mixed-method approach was utilized for the study. In terms of the quantitative study, its population consisted of 176 drug clinic personnel who reported to 88 hospitals in the Health Region 8. Using the Yamane formula, 122 participants were gained as the samples for the quantitative research. The instrument used for data collection was a five-level rating scale questionnaire while the statistics employed to analyze the data included frequency, percentage, mean, standard deviation, confirmatory factor analysis, correlation coefficient, and multiple regression analysis. As for the qualitative research, its target group incorporated 12 representatives who worked in several voluntary treatment and rehabilitation units/sectors for drug addiction of the hospitals in the Health Region 8. The data for the qualitative study were collected through online focus groups and content analysis was adopted to interpret the obtained data.
The study revealed these results:
1. The overall operational condition of the voluntary treatment and rehabilitation system for drug addiction of the hospitals in the Health Region 8 was at the good/high level. Considering all aspects of the operational condition, their services were performed at the highest/best level while other aspects were performed at a mere high/good level. When examining the problems of the voluntary treatment and rehabilitation system for drug addiction of the hospitals in the Health Region 8, it was found that the health workforce was indicated as the problem of the highest level whereas the budget and the service system were rated at the second highest and third highest levels, respectively. Pertaining to the needs for developing the voluntary treatment and rehabilitation system for drug addiction of the hospitals in the Health Region 8, the study showed that good governance and participation were needed at the most/highest levels. Meanwhile, the workforce and drugs and non-drug medical supplies were needed at the second most levels. All in all, the operational condition, problems of, and needs for developing the voluntary treatment and rehabilitation system for drug addiction of the hospitals in the Health Region 8 were significantly correlated at .01 statistical level.
2. These factors significantly influenced on the effectiveness of the voluntary treatment and rehabilitation system for drug addiction of the hospitals in the Health Region 8 at the .01 statistical level: budget management, network participation, information technology management, organizational culture, and human resources management. Altogether, they could be used to correctly predict the effectiveness of the voluntary treatment and rehabilitation system for drug addiction of the hospitals in the Health Region 8, 91.70% (R2= .917).
3. Five guidelines were provided as the policy proposals for developing the effectiveness of the voluntary treatment and rehabilitation system for drug addiction of the hospitals in the Health Region 8: budget management, network participation, information technology management, organizational culture creation, and human resources management. It was proposed that the efficiency of the budget management should be developed and emphasized based on the principles of transparency, verifiability and highest value for money. Moreover, the network of the voluntary treatment and rehabilitation system in the community must be strengthened/empowered so that drug addiction can be prevented while the addicts can be treated and rehabilitated. At the same time, a comprehensive and effective database system of the voluntary treatment and rehabilitation system for drug addiction should also be developed so as to track/monitor and evaluate the addicts’ treatment and rehabilitation outcome. Lastly, both the organizational culture and human resources management system which help enhance the efficiency of the voluntary treatment and rehabilitation for drug addiction should be constructed and developed.
