การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาและประเมินผลของโปรแกรมปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพการป้องกันพยาธิใบไม้ตับในกลุ่มเสี่ยง อำเภอคำตากล้า จังหวัดสกลนคร เป็นการวิจัยกึ่งทดลองแบบสองกลุ่มวัดผลก่อนและหลังการทดลอง โดยประยุกต์ใช้แบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพ กลุ่มตัวอย่างคือ กลุ่มเสี่ยงพยาธิใบไม้ตับอายุระหว่าง 40-59 ปี จำนวน 72 คน แบ่งเป็นกลุ่มทดลอง 36 คน และกลุ่มเปรียบเทียบ 36 คน สุ่มตัวอย่างแบบหลายขั้นตอน เครื่องมือที่ใช้ในการทดลองคือ โปรแกรมปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับในกลุ่มเสี่ยง ระยะเวลา 8 สัปดาห์ เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลคือ แบบสอบถามการวิเคราะห์ข้อมูลทั่วไปด้วยสถิติเชิงพรรณนา และวิเคราะห์ข้อมูลผลของโปรแกรมด้วยสถิติ Wilcoxon signed rank test และ Mann Whitney U test กำหนดระดับนัยสำคัญที่ 0.05 ผลการวิจัยพบว่า 1. การเปรียบเทียบคะแนนระหว่างกลุ่ม กลุ่มทดลองกับกลุ่มเปรียบเทียบ หลังทดลอง การรับรู้โอกาสเสี่ยง (z= -2.614, p-value=0.009) การรับรู้ความรุนแรง (z= -5.638, p-value <0.001) การรับรู้ประโยชน์การป้องกันและรักษาโรค (z= -4.333, p-value<0.001) การรับรู้อุปสรรค (z= -3.891, p-value<0.001) และพฤติกรรมการป้องกันโรค (z= -5.158,p-value<0.001) แตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ 0.05 2. การเปรียบเทียบคะแนนภายในกลุ่ม กลุ่มทดลอง ก่อนทดลองและหลังทดลอง การรับรู้โอกาสเสี่ยง (z= -4.499, p-value<0.001) การรับรู้ความรุนแรง (z= -5.040, p-value<0.001) การรับรู้ประโยชน์การป้องกันและรักษาโรค (z= -3.911, p-value<0.001) การรับรู้อุปสรรค (z= -3.738, p-value<0.001) และพฤติกรรมการป้องกันโรค (z= -4.379, p-value<0.001) แตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ 0.05
This research aimed to develop and evaluate the effects of a health behavior modification program to prevent liver fluke disease in risk groups in Kham Ta Kla District, Sakon Nakhon Province. Two group quasi experimental, pre and post-test design applying the Health Belief Model. The samples consisted of 72 liver flukes at risk individuals aged 40-59 years divided into an experimental group and a comparison group, 36 samples per group. The sampling employed a multistage random sampling technique. The intervention was the 8 -weeks liver fluke prevention behavior modification program for at risk groups. Questionnaires were used for data collection. Descriptive statistics were used to analyze general data. Wilcoxon signed rank test and Mann Whitney U test were used for anlyze the effects of the program at significance level 0.05 The research results found that: 1. Comparison between the experimental and comparison groups after the program, perceived risks (z= -2.614 p-value=0.009), perceived severity (z= -5.638 p-value<0.001), perceived benefits of disease prevention and treatment (z= -4.333 p-value<0.001), perceived barriers (z= -3.819 p-value<0.001), and disease prevention behaviors (z= -5.158 p-value<0.001) were significantly different at significance level 0.05. 2. Comparison within the experimental group before and after the program, perceived risks (z= -4.499 p-value<0.001), perceived severity (z= -5.040 p-value<0.001), perceived benefits of disease prevention and treatment (z= -3.911 p-value<0.001), perceived barriers (z= -3.738 p-value<0.001), and disease prevention behaviors (z= -4.379 p-value<0.001) were significantly different at significance level 0.05.
